Кога новиот договор на Никола Јокиќ вреден неверојатни 359,5 милиони долари за пет сезони официјално ќе биде понуден следното лето, светската заедница повторно ќе биде воодушевена од парите што ги заработуваат најголемите ѕвезди во НБА. Сепак, зад оваа астрономска сума што го става на врвот на спортската пирамида лежи исклучително сложен финансиски и даночен механизам.
Поради драстични одбитоци, државни даноци и провизии, трикратниот МВП и еден од најдобрите кошаркари на денешницата на крајот добива само половина од овие пари на својата лична сметка. Еве како функционира системот за плати во НБА во пракса и каде всушност одат милионите што се објавуваат во медиумите.
Платата се исплаќа двапати месечно
Иако јавната перцепција е дека играчите веднаш добиваат десетици милиони долари на своите сметки по потпишувањето на договор, реалноста е многу поблиску до животот на просечниот вработен. Ѕвездите на НБА се плаќаат преку класични платни списоци со јасно дефиниран календар. Играчите обично ја добиваат својата плата двапати месечно – на 1-ви и 15-ти во месецот, односно добиваат 24 плати годишно. Плаќањата започнуваат од средината на ноември и продолжуваат до октомври следната година. Ова значи дека Јокиќ и неговите соиграчи добиваат плата и за време на летната пауза, кога нема натпревари.
Што се случува при трансфер? Ако играчот го промени клубот на средина од сезоната, неговиот договор воопшто не се менува. Поранешниот тим плаќа пропорционален дел од платата до денот на трансферот, додека новиот клуб автоматски ги презема преостанатите обврски според истиот распоред.
Скапо е за Дончиќ да живее во Лос Анџелес!
Најголемиот дел од бруто договорот што се објавува во медиумите оди за даночни обврски, кои во Соединетите Американски Држави зависат од неколку различни нивоа на власт. Федерален данок на доход – Поради нивниот огромен приход, играчите во НБА автоматски спаѓаат во највисоката даночна категорија од 37 проценти (ефективно од 30% до 35%). Задолжителните придонеси за здравствено и социјално осигурување за оние кои најмногу заработуваат изнесуваат околу 2,35 проценти од речиси целата плата.
Државен данок: Стапката на данок зависи од државата во која игра тимот. Играчите во Тексас или Флорида не плаќаат државен данок на доход, додека ѕвездите во Калифорнија, како што е Лука Дончиќ, плаќаат огромни 13,3 проценти. Денвер Нагетс на Јокиќ се наоѓаат во Колорадо, каде што рамниот државен данок е околу 4,4 проценти.
Лигата задржува 10% од секоја плата
Даночниот систем за спортистите во САД е дополнително комплициран од правилото дека играчите не плаќаат данок само во државата на нивниот тим. Секој пат кога играат натпревар на гости, тие заработуваат приход на таа територија и мора да платат пропорционален дел од данокот на таа федерална држава или град врз основа на таканаречените „работни денови“ (натпревари, тренинзи, патувања…), пишува „Ac“. Затоа ѕвездите на НБА поднесуваат даночни пријави во повеќе од десет различни американски држави секоја година!
Покрај државата, дел од парите ги задржува и самата лига, како и тимот специјалисти кои се грижат за кариерата на играчот. Лигата автоматски задржува околу 10% од секоја плата за да се осигури дека вкупните приходи од кошарката се поделени 50:50 помеѓу сопствениците на клубовите и играчите. На крајот од сезоната се прави конечна пресметка – ако приходите биле поголеми од очекуваните, дел од парите им се враќаат на играчите, а ако биле пониски, лигата го задржува овој износ.
Менаџерите имаат право на 4% според закон
Менаџерските агенции имаат законско право на до 4 проценти од бруто износот на договорот, додека дополнителни средства се доделуваат на финансиски советници, адвокати и даночни експерти. Исто така, одредени делови од договорите се поврзани со индивидуални или тимски успеси (влегување во плејофот, титули за МВП…) и тие не се исплаќаат преку редовни месечни плати, туку само по проверка на исполнувањето на условите на крајот од сезоната.
Кога ќе се соберат сите федерални и државни даноци, задолжителните придонеси, гарантниот фонд на лигата и провизиите на менаџерите, вкупниот товар на договорот изнесува помеѓу 45 и 52%. Во пракса, ова значи дека од просекот од 71,9 милиони долари годишно што ќе го донесе претходно споменатиот петгодишен договор од 359,5 милиони долари со супермакс, личната банкарска сметка на Никола Јокиќ ќе заврши со околу 34 до 37 милиони долари нето добивка по сезона. Тоа е околу 1,5 милиони долари на секои две недели, или околу 100.000 долари дневно! Сепак е фантастична сума, но значително помалку од она што на прв поглед се појавува на насловните страници.
